درمان درد سیاتیک
درد سیاتیک همواره نیاز به درمان ندارد، چون عارضهای است که به خودی خود ظرف حدود شش هفته بهبود مییابد. با این وجود در صورت شدید یا پایدار بودن علائم میتوان به درمانهای متعدد موجود روی آورد.
درمان سیاتیک معمولاً شامل خودیاری و درمانهای محافظهکارانهای چون دارو درمانی و فیزیوتراپی میشوند، اگرچه میزان اثرگذاری و نتیجهبخش بودن بسیاری از این درمانها در بهبود سیاتیک کاملاً مشخص نیست.
جراحی در موارد انگشتشماری به منظور اصلاح مشکلی در ستون فقرات توصیه میگردد که علت بروز علائم دانسته میشود.
درمان گرفتگی سیاتیک در خانه
بیمار خود میتواند برای تسکین علائم دردسرساز سیاتیک اقداماتی را انجام دهد از جمله فعال بودن تا حد امکان، استفاده از کمپرسهای سرد یا گرم و مصرف مسکنهای سادهای مانند پاراستامول یا ایبوپروفن از آن جملهاند.
ورزش و تمرین
فعال بودن به اندازهی زمان پیش از ابتلا به سیاتیک و انجام فعالیت جسمی تا حد امکان در درمان عصب سیاتیک تأثیر فراوان دارد.
ورزشهای سادهای مانند پیادهروی و نرمشهای کششی ملایم در تسکین شدت علائم و تقویت عضلههای نگهدارندهی پشت بدن مؤثراند.
اگرچه استراحت مطلق و دراز کشیدن در تخت تسکین موقت درد سیاتیک را در پی دارد، استراحت طولانی مدت غالباً مضر و غیرضروری است.
اگر به دلیل سیاتیک مرخصی گرفتهاید، بهتر است هر چه سریعتر دوباره به محل کار خود برگردید.
کمپرسها
درد برخی بیماران با استفاده از کمپرسهای سرد یا گرم تاحدی تسکین مییابد.
با پیچیدن یک بسته نخودفرنگی منجمد در حوله میتوان به راحتی یک کمپرس سرد تهیه کرد. کمپرسهای گرم را نیز میتوان از داروخانهها خریداری نمود.
گاهی استفاده متناوب از کمپرس گرم و سرد نتیجهی بهتری را به دنبال دارد.
مسکنها
اگر از درد سیاتیک مداوم یا شدید به صورت مزمن رنج میبرید، مصرف داروهای مسکن زیر مفید خواهد بود:
پاراستامول و داورهای ضد التهابی غیراستروئیدی (NSAIDs) مانند ایبوپروفن
مسکنهای مخدری مانند کدئین یا در موارد حاد و شدید، مورفین
ضدافسردگیهای سه حلقهای (TCAs) نظیر آمیتریپتیلین. این داروها در اصل به منظور درمان افسردگی تولید شدهاند، اما برای درمان دردسیاتیک نیز مؤثراند.
داروهای ضد تشنج مانند گاباپنتین. این دسته از داروها در اصل به منظور درمان صرع طراحی شدند، اما مانند ضدافسردگیهای سه حلقهای برای درمان درد عصبی نیز مفیداند.
این داروها برای تمام بیماران، به ویژه در صورت مصرف طولانی مدت، مناسب نیستند، بنابراین مشاوره با پزشک عمومی در مورد کلیهی گزینههای در دسترس ضروری است. مصرف بعضی از این داروها عوارض جانبی قابل توجهی را برای برخی بیماران به دنبال دارد.
اگر مسکنهای تجویز شده از سوی پزشک عمومی مؤثر نبودند، میتوان برای درمانهای دیگر به متخصص مراجعه نمود.
تزریق در ستون مهرهها
اگر دیگر روشهای تسکین درد کارآمد نباشند، پزشک عمومی بیمار را جهت انجام تزریق داروی بیحسی موضعی و/ یا کورتیکواستروئید درون ستون مهرهها به یک متخصص ارجاع خواهد داد.
مسکنها و ضد التهابهای قوی در این تزریق مستقیماً وارد ناحیهی ملتهب اطراف اعصاب ستون فقرات میشوند تا از فشار روی عصب سیاتیک بکاهند و درد را موقتاً تسکین دهند.
تزریق پری رادیکولار (PRT)
در روش تزریق PRT، یک سوزن باریک نزدیک به ریشه عصب در ستون فقرات و تحت نظارت از طریق تصاویر سونوگرافی داخل بدن می شود. پس از تعیین محلی که دارو باید در آنجا تزریق شود، پزشک سوزن را در عمق مشخص فرو می کند تا داروها تا حد امکان به عصب مشکل ساز نزدیک شود.
روش تزریق PRT یک روش درمانی رادیولوژیک برای درمان درد مزن ناشی از فرسایش ستون فقرات کمر، دیسک گردن، قفسه سینه یا فتق دیسک یا بیرون زدگی دیسک کمراست.
قبل از انجام این روش جراحی، ستون مهره ها و ریشه های عصب آسیب دیده باید به خوبی تشخیص داده شوند.از این رو انجام سی تی اسکن یا ام آر ای قبل از جراحی ضروری است. مهره ای که باید درمان شود توسط گاید سونو تحت کنترل قرار می گیرد و در یک تصویر ثبت می شود.
این کار باعث تعیین و کنترل جهت و عمق ورود سوزن می شود. سوزن تزریقی سپس تا حد امکان با استفاده از یک پرتو لیزری به ریشه عصب نزدیک می شود و داروهای ضد التهابی ( معمولا بیهوشی موضی و کورتیزون) تزریق می شوند.
نتایج درمان بر اساس ارسال داروهای ضد التهابی به ناحیه مورد نظر است. هدف از این روش درمانی شکستن چرخه ی ناتمام وارد شدن فشار بر عصب و ورم کردن آن با فشار بیشتر است. این روش در درمان درد سیاتیک و بیرون زدگی دیسک کمر و گردن موثر می باشد و منجر به کاهش کمر درد و گردن درد می شود.
در ابتدا بیماران بر روی شکم خوابانده می شوند. محلی که باید درمان شود ضد عفونی می شود. سپس احتمالا با بیهوشی موضعی یک سوزن باریک به آرامی در ستون فقرات تحت کنترل دوربین قرار داده می شود. محل دقیق نوک سوزن در صورت نیاز با یک ماژیک مشخص می شود. در این سوزن یک داروی ضد التهاب بسیار قوی (معمولا کورتیزون) و داروهای بیهوشی موضعی تزریق می شود. درمان در عرض ۵ تا ۱۰ دقیقه صورت می گیرد.
نتایج در عرض چند روز قابل مشاهده هستند. معمولا سه درمان را در فاصله زمانی یک هفته ای انجام می دهیم تا شاهد بهبودی طولانی مدت تر علائم شویم.
فیزیوتراپی
پزشک عمومی در برخی موارد برنامه ورزشی مناسب هر بیمار را در اختیارش میگذارد یا او را به یک دکتر فیزیوتراپی معرفی میکند. متخصص فیزیوتراپ با اقداماتی نظیر گرم کردن، تحریک الکتریکی، استفاده از میدان های الکتریکی، کشش و دیگر تمهیدات، می تواند درد سیاتیک بیمار را کاهش دهد
دکتر فیزیوتراپی تمرینهای گوناگونی را آموزش میدهد که در تقویت عضلههای نگهدارنده پشت و افزایش انعطافپذیری ستون فقرات مؤثراند؛ وی همچنین به بیمار چگونگی بهبود دادن حالت اندامی و روش کاهش فشار وارده بر پشت بدن را آموزش میدهد.
جراحی
خوشبختانه انجام عمل جراحی به ندرت برای درمان سیاتیک ضرورت مییابد، اما در صورت نشأت گرفتن آن ازعللی چون فتق یا سرخوردگی دیسک، مقاوم بودن علائم در برابر گونههای درمانی دیگر یا تشدید تدریجی علائم توصیه میشود.
نوع جراحی پیشنهادی به علت سیاتیک بستگی دارد. بعضی از گزینههای جراحی عبارتاند از:
دیسککتومی (برداشتن دیسک ستون فقرات) ـ در این عمل بخشی از دیسک برجستهی وارد کننده فشار به عصب برداشته میشود. (این عمل متداولترین جراحی ضروری است.)
جراحی فیوژن یا خشک کردن ستون فقرات ـ میتوان مهرهای را که از جای خود لغزیده و بیرون زده است توسط یک قفس مانند پلاستیکی یا فلزی بین مهرهها، نگه داشته شده به وسیله پیچها و میلههای فلزی، جوش داد.
لامینکتومی ـ این عمل غالباً برای درمان تنگی مجرای نخاع انجام میشود و در آن، بخشی از مهره به نام لامینا برداشته میشود.
این قبیل عملهای جراحی در بسیاری از موارد با موفقیت همراه است، اما جراحی ستون فقرات نیز مانند تمامی جراحیها بدون خطر نیست. عارضههای بالقوه گوناگونی از مواردی جزیی چون عفونت محل عمل تا موارد جدیتر مانند آسیب دائمی اعصاب ستون فقرات وجود دارند.