بررسی تشخیص سلامت استخوان با سنجش تراکم استخوان
قصد داریم در مطلب امروز سایت دکتر امیر قنبریان متخصص درمان دیسک کمر اصفهان به مطالعه و بررسی تشخیص سلامت استخوان با سنجش تراکم استخوان بپردازیم. سنجش تراکم استخوان نوعی آزمایش تصویربرداری پزشکی است. در این آزمایش از سطوح بسیار پایین اشعه ایکس برای اندازه گیری چگالی استخوانها استفاده میشود. دگزا به معنی جذب تابش اشعه ایکس انرژی دوگانه مرکزی است. نتایج سنجش تراکم استخوان میتواند جزئیات مفیدی در مورد خطر پوکی استخوان (از دست دادن استخوان) و شکستگی (شکستگی استخوان) ارائه دهد. این آزمایش همچنین میتواند ترکیب بدن شما مانند چربی بدن و توده عضلانی را اندازهگیری کند. کارشناسان پزشکی سنجش تراکم استخوان را مفیدترین، آسانترین و ارزانترین آزمایش برای کمک به تشخیص پوکی استخوان میدانند. این آزمایش سریع و بدون درد است.
تعریف پوکی استخوان
پوکی استخوان اصطلاحی است که برای توصیف استخوانهای شکننده و همچنین خطر شکستگی استخوان به کار میرود. با افزایش سن، استخوانها ضخامت و استحکام خود را از دست میدهند. پوکی استخوان در لغت به معنی “استخوان متخلخل” است. سنجش تراکم استخوان به پزشک شما کمک میکند تا تراکم استخوان و ریسک شکستگی استخوان در طول زمان را بررسی کند. ارائه دهندگان اغلب از تستهای دانسیتومتری دگزا برای تشخیص پوکی استخوان استفاده میکنند.
پوکی استخوان زمانی رخ میدهد که سرعت از بین رفتن بافتهای استخوانی، سریعتر از ساخت بافت جدید باشد. این عارضه بیشتر در زنان یائسه دیده میشود. با گذشت زمان، استخوانها ضعیفتر میشوند. استخوانهای شکننده راحتتر میشکنند.
پزشکان گاهی اوقات پوکی استخوان را یک بیماری “خاموش” مینامند زیرا هیچ علائمی ندارد. بسیاری از افراد پس از افتادن و شکسته شدن استخوانهایشان، متوجه پوکی استخوان میشوند.
مطلب پیشنهادی برای مطالعه : نکات مراقبتی بعد از جراحی فیوژن ستون فقرات
استئوپنی با کاهش تراکم استخوان
استئوپنی اصطلاحی پزشکی برای کاهش تراکم استخوان است. اکثر افراد، به خصوص افراد لاغر و فعال تراکم استخوان کمی دارند. اما این موضوع لزوما به این معنا نیست که آنها دچار پوکی استخوان میشوند. بسیاری از ورزشکاران دارای توده استخوانی پایینی هستند اما استخوانهای آنها سالم و بسیار قوی است. کاهش تراکم استخوان دلیلی برای پوکی استخوان نیست، اما گاهی اوقات، اگر فرد دارای عوامل خطر دیگری برای شکستگی باشد، داروی پوکی استخوان برای جلوگیری از شکستگیهای بعدی توصیه میشود.
نحوه کارکرد سنجش تراکم استخوان
سنجش تراکم استخوان میزان مواد معدنی را در برخی از استخوانها، مانند مفصل ران، ستون فقرات و یا مچ دست اندازهگیری میکند. نحوه انجام سنجش تراکم استخوان بدین صورت میباشد:
- ابتدا بیمار بر روی تخت دستگاه به پشت دراز میکشد. تکنسین به شما کمک میکند تا موقعیت خود را به درستی تنظیم کنید و از دستگاههای تثبیت موقعیت مانند فوم بلوک برای حفظ موقعیت مورد نظر استفاده میکند.
- سپس دتکتور دستگاه یا گیرنده دستگاه بر روی ناحیه مورد نظر بدن که قصد اندازهگیری تراکم استخوانی را دارد قرار گرفته و پرتو اشعه ایکس به سمت استخوان مورد نظر تابانده میشود. پرتوها از اشعه بسیار کمی برای ایمن نگه داشتن آزمایش استفاده میکنند و به تشخیص استخوان از سایر بافت ها کمک میکند.
- اسکنر دادههای اندازهگیری تراکم استخوان را به تصاویر و نمودارها تبدیل میکند. استخوان به راحتی در رنگ سفید دیده میشود، در حالی که بافت چربی و ماهیچهای مانند سایه در پشت مانیتور کامپیوتر تکنسین دیده میشود.
- سپس این نتایج توسط یک رادیولوژیست یا پزشک دیگر متخصص تفسیر سنجش تراکم استخوان بررسی و تفسیر میشود.
- یک کپی از گزارش کتبی برای پزشک شما ارسال میشود تا در مورد درمان مناسبتر مشورت و تصمیمگیری کند.
افراد نیازمند دانسیتومتری یا سنجش تراکم استخوان
هنگام تصمیمگیری برای انجام سنجش تراکم استخوان، عوامل زیادی در نظر گرفته میشود. پزشکان اغلب زمانی آزمایش سنجش تراکم استخوان را توصیه میکنند که فرد بیش از ۵۰ سال سن داشته باشد، استخوان شکسته داشته باشد، یا مبتلا به بیماریهای دیگری باشد که فرد را در معرض خطر مشکلات استخوانی قرار میدهد.
تحقیقات نشان میدهد که زنان زودتر و سریعتر از مردان شروع به از دست دادن توده استخوانی میکنند. بنابراین پزشکان معمولاً به زنان توصیه میکنند که در سنین پایینتر از مردان از سنجش تراکم استخوان برای غربالگری پوکی استخوان استفاده کنند. در صورت داشتن یک یا چند عامل خطر برای پوکی استخوان یا شکستگی، ممکن است پزشک سنجش تراکم استخوان را توصیه کند.
افزایش سن:
بسیاری از افراد با افزایش سن توده استخوانی خود را از دست میدهند. بنیاد ملی پوکی استخوان به افراد در معرض خطر متوسط توصیه میکند که از سن ۶۵ (برای زنان) و سن ۷۰ (برای مردان) سنجش تراکم استخوان انجام دهند.
سابقه خانوادگی:
اگر یک یا چند نفر از اعضای خانواده دچار پوکی استخوان یا بیش از یک شکستگی شدهاند، شما در معرض خطر بیشتری برای از دست دادن استخوان خواهید بود.
آسیبهای قبلی شکستگی:
شکستن استخوان، به ویژه پس از ۵۰ سالگی، ممکن است نشانه این باشد که شما در معرض خطر بیشتری هستید. استخوانهای متخلخل (کمتر متراکم) راحتتر میشکنند.
داروها:
برخی از داروها مانند استروئید پردنیزون، داروهای سرطان و داروهای مورد استفاده پس از پیوند اعضا میتوانند استخوانهای شما را ضعیف کنند.
سلامت کلی شما:
بسیاری از اختلالات مزمن پزشکی میتوانند استخوانهای را بیشتر در معرض شکستگی قرار دهند. شرایط خطرناک شامل آرتریت روماتوئید، لوپوس، دیابت، بیماری کبد و بیماری کلیوی است.
سایر موارد استفاده از سنجش تراکم استخوان توسط پزشکان
پزشکان ممکن است برای موارد زیر نیز سنجش تراکم استخوان را توصیه کنند:
- پیگیری تغییرات سلامت استخوان در طول زمان.
- کنترل پاسخ به درمان، مانند داروی پوکی استخوان
- ارزیابی بدن، مانند میزان چربی و توده عضلانی بدن
دوره های زمانی برای انجام سنجش تراکم استخوان
سنجش تراکم استخوان هر دو سال ۱ بار باید انجام شود. در صورت ابتلا به بیماریهای خاص، این قاعده مستثنی است. پزشک عواملی مانند سن، میزان خطر شکستگی، آزمایش تراکم استخوان قبلی و داروهای فعلی را مد نظر قرار میدهد. سپس برنامهای شخصی برای ارزیابی و محافظت از سلامت استخوان شما ارائه میدهد.
نحوه آمادگی برای سنجش تراکم استخوان
اکثر مردم نیازی به تغییر برنامه روزانه خود قبل از انجام سنجش تراکم استخوان ندارند. بخورید، بنوشید و هرگونه دارویی را طبق معمول همیشه مصرف کنید، مگر اینکه پزشک خلاف آن را توصیه کرده باشد. شما باید پرسشنامهای را در مورد سلامت فعلی خود، سابقه خانوادگی شکستگی استخوان، سابقه سیگار کشیدن و داروهای مصرفی فعلی پر کنید. لطفاً قبل از انجام تست، موارد زیر را انجام دهید:
۲۴ ساعت قبل از آزمایش مصرف مکملهای کلسیم را متوقف کنید:
این شامل مولتی ویتامینها و همچنین آنتی اسیدها مانند TUMS#174 است. (که معمولاً برای درمان سوزش سر دل مورد استفاده قرار میگیرد).
لباسهای گشاد و بدون فلز بپوشید:
لباس راحت بپوشید. سعی کنید لباسهایی را انتخاب کنید که فلز ندارند (مانند زیپ، دکمه یا سگک). شلوار گشاد ورزشی و یک تاپ معمولی میتوانند انتخابهای خوبی باشند.
در صورت احتمال بارداری به پزشک خود اطلاع دهید:
در سنجش تراکم استخوان از میزان کم تابش استفاده میشود. متخصصان پزشکی توصیه میکنند به منظور محافظت از نوزاد متولد نشده از قرار گرفتن در معرض اشعه در دوران بارداری خودداری کنید.
نحوه انجام آزمایش تراکم استخوان
سنجش تراکم استخوان به صورت سرپایی انجام میشود. میتوانید در طی آزمایش لباسهای طبیعی خود را بپوشید. اما ممکن است از شما بخواهند لباسهای مخصوص بپوشید. در این آزمایش هیچ سوزن یا تزریقی وجود ندارد. آزمایش سنجش تراکم استخوان مشابه انجام اشعه ایکس استاندارد است.
زمان لازم برای آزمایش سنجش تراکم استخوان
معمولا سنجش تراکم استخوان بیشتر از ۲۵ دقیقه طول نمیکشد. کار بسیاری از افراد در کمتر از ۳۰ دقیقه تمام میشود.
میزان درد آزمایش تراکم استخوان
نه همیشه. وقتی اشعه ایکس از بدن شما عبور میکند، چیزی را احساس نخواهید کرد. بسته به موقعیتتان، ممکن است موقع دراز کشیدن روی میز، کمی احساس ناراحتی کنید. اما لازم نیست مدت زیادی در آن موقعیت بمانید.
دکتر امیر قنبریان را در اینستاگرام دنبال کنید
میزان دقت آزمایش سنجش تراکم استخوان چقدر است؟
آزمایش سنجش تراکم استخوان دقت بالایی دارد. متخصصان پزشکی آزمایش سنجش تراکم استخوان را یک آزمایش دقیق برای تشخیص پوکی استخوان میدانند. بر خلاف دستگاههای اشعه ایکس، دستگاههای دگزا برای اندازه گیری دقیق مواد معدنی استخوان هر روز بررسی و چگک میشوند و هیچ دو دستگاهی دقیقاً شبیه هم نیستند. به همین دلیل است که پزشک اصرار دارد تمام آزمایشهای سنجش تراکم استخوان خود را بر روی یک دستگاه انجام دهید.
انتظارات پس از آزمایش سنجش تراکم استخوان
تست سنجش تراکم استخوان سریع و بدون درد است. باید بتوانید فعالیتهای معمول خود را بلافاصله پس از تست از سر بگیرید. متخصصان نتایج را بررسی کرده و و گزارشی مینویسند که به ارائه دهنده خدمات درمانی شما ارسال میشود.
پزشک نتایج آزمایش را برایتان شفافسازی میکند و معنای آن را به شما میگوید. ارائه دهنده مراقبتهای بهداشتی میتواند به شما در تصمیمگیری در مورد نحوه تقویت استخوانها کمک کند. آنها همچنین رژیم غذایی و تغییر شیوه زندگی را به شما ارائه میدهند که ممکن است به کاهش خطر شکستگی شما کمک کند.
مطالعه بیشتر :
روش های تشخیص علل و درمان تنیس البو