علل دردهای شانه و کتف | دردهای ناحیه شانه و کتف بسیار شایع بوده و دومین یا سومین شکایت بیماران در بین شکایتهای اسکلتی-استخوانی را تشکیل میدهند. این دردها علل بسیار متفاوتی دارند که راه تشخیص و درمان هر کدام از آنها با دیگری متفاوت است. تشخیص صحیح و درمان آنها بر عهده پزشک معالج است، اما در اینجا برای آگاهی بیماران سعی شده چهار علت شایعتر را به اجمال توضیح دهیم:
- پارگیهای تاندون روتاتور کاف
- شانه منجمد
- سندروم درد میوفاشیال
- آرتروز شانه
۱- پارگی های تاندون روتاتور کاف
شایعترین علت درد شانه و کتف، آسیبها و پارگیهای تاندون روتاتور کاف شانه Rotator cuff” “tendon است. به این تاندون ” تاندون سر شانه ” هم گفته میشود که یک غلط مصطلح است.
علت و علائم:
این بیماری به صورت یک طیف از بیماریهاست که از شدت کم شروع میشود واگر درمان نشود میتواند به پارگی بسیار شدید تاندون و پس از آن به تخریب شانه منجر شود. ابتدای این گروه از بیماریها به نام “سندرم ایمپینجمنت”، یا گیر کردن تاندون روتاتور کاف (Impingement syndrome) است و اگر این بیماری درمان نشود ضایعه بدتر شده و پارگی تاندون رخ میدهد. پارگی اوایل بصورت ریش ریش شدن و نیمه پارگی (Partial thickness rotator cuff tear) است و بعد از آن پارگی کامل (Full thickness) تاندون ایجاد میشود و در این حالت قدرت عضلات شانه کاهش مییابد و حتی ممکن است پارگی آنقدر وسیع شود که بیمار نتواند اصلاً دست خود را بالا ببرد و عملاً بازویش در کنار بدن آویزان بماند. اگر پارگی تاندون طولانی مدت باقی بماند و درمان نشود ممکن است به آرتروز بسیار شدید و تخریب مفصل شانه منجر گردد که باعث درد و ناتوانی شدید میشود؛ درمان چنین حالتی تعویض مفصل شانه، آنهم از نوع ویژهای به نام “پروتز معکوس شانه reverse shoulder prosthesis” است که ممکن است خیلی هم دوام نیاورد و شل گردد، و پس از آن جراحیهای متعدد لازم شود.
قبل از شروع این بیماری، در اکثر بیماران و نه در همه آنها سابقه ضربه و یا انجام کار سنگین وجود دارد. درد ناشی از این بیماری اغلب در ناحیه سر شانه و بالای بازو احساس میشود و با بالا بردن بازو بدتر میشود. این درد معمولاً شبها شدیدتر است و گاهی مانع خواب بیمار میشود.
تشخیص:
برای تشخیص پارگی تاندون روتاتور کاف اول باید شرح حال کامل از بیمار گرفته شود و بعد بیماربطوردقیق و کامل معاینه گردد. فقط بعد از معاینه است که پزشک باید عکس رادیوگرافی ساده از شانه بیمار را ببیند؛ و درستش هم این است که دو عکس از دو نمای مختلف شانه گرفته شده باشد. حالا بعد از دیدن عکس ساده معمولاً MRI از شانه گرفته و دیده میشود. اگر بیمار معاینه نشود و یا بدون دیدن عکس ساده، MRI دیده شود احتمال خطای تشخیصی زیاد میشود و ممکن است بیماری درست تشخیص داده نشود و طبعاً تحت درمان درستی قرار نگیرد.
درمان:
درمان پارگی تاندون روتاتور کاف اغلب شامل کم کردن فعالیت، مصرف مسکن و فیزیوتراپی است و اگر این درمان تا حدود سه الی شش ماه پاسخ نداد بیمار باید تحت عمل جراحی قرار گیرد. در بعضی از شرایط، بسیار به نفع بیمار است که از اول جراحی شود و اصلاً به درمان غیر جراحی نپردازد؛ مثلاً در بیمار زیر ۶۵ سال که پارگی کامل تاندون در اثر ضربه رخ داده و یا شانه دچارضعف شده باشد، و نیز اگر در MRI لاغری و آب شدن زیاد عضلات مربوطه دیده شود و سن بیمار هم خیلی بالا نباشد، بهتر است از اول جراحی شود که نتیجه آن خیلی بهتر از درمان غیر جراحی است.
تزریق کورتون به شانه در این بیماری فقط اثر موقت دارد که اثر تسکینی است و بیماری را درمان نمیکند و اگر هم مدتی درد را ساکت کند بعداً عود خواهد کرد. اگر تزریق زیاد تکرار شود چون درد را بطور کاذب ساکت میکند و بیمار متوجه نمیشود و بیماری پیشرفت میکند، باعث تخریب بافت تاندون میشود و ممکن است تاندون را حتی غیر قابل ترمیم کند. تزریق کورتون فقط یک بار توصیه میشود و آن هم وقتی است که درد بیمار زیاد است و بیمار جزو گروهی نیست که باید از اول جراحی شود و پزشک میخواهد فیزیوتراپی تجویز کند، ولی بیمار بعلت درد نمیتواند فیزیوتراپی را تحمل کند؛ در این حالت فقط یکبار تزریق کورتون به شانه توصیه میشود.
مفید بودن تزریق PRP و یا اوزون در این بیماری هنوز در مقالات و مطالعات معتبر بههیچ وجه اثبات نشده است، اما در مراکز تحقیقی در حال تزریق به بیماران و تحقیق روی آن هستند که معلوم شود آیا مؤثر خواهد بود یا خیر.