بررسی علت و علائم شکستگی مهرههای کمر
شکستگی ستون فقرات چیست و به چه علت به وجود میآید؟ شکستگی ستون مهرهها به چند نوع تقسیم میشود؟ درمان شکستگی مهره کمر چیست؟ در این مقاله به این سوالات پاسخ خواهیم داد.
شکستگیهای ستون فقرات(Spinal fractures) به لحاظ شدت بسیار متنوع هستند. برخی شکستگیها صدمات بسیار جدی هستند که در اثر برخوردهای شدید به وجود میآیند و نیاز به درمان فوری دارند. سایر شکستگیها هم میتوانند در نتیجه برخوردهایی با شدت کمتر مانند زمین افتادنهای جزئی بهخصوص برای سالمندان باشد که در اثر پوکی استخوان، استحکام استخوانی آنها کاهش یافته است.
بیشتر شکستگیهای ستون فقرات در ستون فقرات سینهای (توراسیک) و کمری (لومبار) یا در محل اتصال مفصل پشتی-کمری (توراکولومبار) به وجود میآید. درمان این موارد به شدت شکستگی و همچنین همراهی آن با صدمات دیگر بستگی دارد.
علت شکستگی مهره کمر
شکستگیهای ستون فقرات سینهای و کمری ممکن است ناشی از برخوردهای شدید مانند موارد زیر باشند:
- تصادف با ماشین یا موتورسیکلت
- افتادن از ارتفاع خیلی زیاد
- سوانح ورزشی
- موارد خشونتآمیز مانند جراحت بر اثر گلوله
بسیاری اوقات مصدومان دارای جراحات دیگری نیز هستند که نیاز به درمان فوری دارد. در این موارد بسته به شدت شکستگی، ممکن است اعصاب نخاعی یا خود نخاع آسیب ببیند. شکستگی ستون فقرات ممکن است به دلیل پوکی استخوان و سایر بیماریها نیز به وجود بیاید. به عنوان مثال، افراد مبتلا به پوکی استخوان، تومور یا سایر بیماریهای زمینهای که موجب تضعیف استخوانها میشوند، ممکن است حتی در برخوردهای جزئی مانند پیچخوردگی و دررفتگی یا زمین افتادن جزئی دچار شکستگی مهره شوند. این شکستگیها ممکن است به مرور زمان و با عدم توجه، بدون علائم و ناراحتی تا پیش از شکستن استخوان پیشرفت کنند.
انواع شکستگیهای ستون فقرات
شکستگی ستون فقرات انواع مختلفی دارد. پزشکان شکستگیهای ستون فقرات سینهای و کمری را بر اساس نوع شکستگی و آسیبدیدگی نخاع طبقهبندی میکنند. طبقهبندی نوع شکستگی به پزشک کمک میکند تا درمان مناسب را انتخاب کند.
سه نوع اصلی شکستگیهای ستون فقرات عبارتند از:
- خمیدگی
- چرخشی
- دررفتگی
نوع شکستگی خمیدگی
شکستگیهای فشاری(Compression fracture): در این نوع شکستگی قسمت جلویی (قدامی) مهره میشکند و ارتفاع جسم مهره کم میشود، اما بخش پشتی (خلفی) آسیبی نمیبیند. این نوع شکستگی معمولا پایدار است (استخوانها جابجا نمیشوند) و به ندرت با آسیبدیدگی اعصاب همراه است. شکستگیهای فشاری معمولا در بیماران مبتلا به پوکی استخوان رخ میدهد.
انواع شکستگی های مهره کمر
شکستگیهای انفجاری محوری(Axial burst fracture):
در این نوع شکستگی، مهره از عقب و جلو آسیب دیده و ارتفاع آن کم میشود. علت این نوع شکستگی معمولا نشستن روی پاها پس از افتادن از ارتفاع زیاد است. یک شکستگی انفجاری محوری گاهی میتواند به فشردگی عصب منجر شود. برخی از شکستگیها پایدار هستند، در حالی که برخی دیگر ناپایدار هستند (استخوانها در آن جابجا میشوند)
نوع شکستگی کشیدگی
نوع شکستگی کشیدگی/ منحرفکننده حواس: در این نوع شکستگی مهره شکسته کاملا جدا میشود (آسیب منحرفکننده حواس). این نوع شکستگی میتواند در هنگام تصادفات رانندگی شاخ به شاخ اتفاق بیافتد که قسمت فوقانی بدن به سمت جلو پرت شده و لگن با بسته بودن کمربند ایمنی در جای خود ثابت میماند.
نوع شکستگی چرخشی
شکستگی زائده عرضی مهره: این شکستگی غیرمعمول ناشی از چرخش یا خمیدگی شدید به کنار به وجود میآید. در این موارد شکستگی، عموما مشکلی در ثبات و پایداری ستون فقرات به وجود نمیآورد.
شکستگی- دررفتگی: این نوع شکستگی آسیب ناپایداری است که شامل شکستگی استخوان و آسیب به بافت نرم مجاور میشود. بسیاری از این نوع آسیبها باعث آسیب طناب نخاعی میشود.
علائم و نشانههای شکستگی مهره کمر
شکستگیهای ستون فقرات سینهای و کمری درد موجب بروز درد متوسط تا شدیدی میشوند که با حرکت بدتر میشود. اگر نخاع یا اعصاب نیز آسیب دیده باشند، بیمار ممکن است دچار اختلال در عملکرد روده و مثانه همراه با بیحسی، سوزن سوزن شدن یا ضعف در دست و پا شود.
اگر شکستگی ناشی از برخوردی شدید باشد، ممکن است بیمار دچار آسیب مغزی شده، هوشیاری خود را از دست بدهد یا غش کند. همچنین ممکن است آسیبهای دیگری نیز وجود داشته باشد که به آن «صدمات منحرفکننده حواس» که باعث دردی بسیار شدید در کمر میشود. در این موارد، باید فرض را بر این گذاشت که مصدوم دچار شکستگی ستون فقرات شده است، خصوصا پس از برخوردهای شدیدی مانند تصادف با وسایل نقلیه.
تثبیت فوری
کسانی بر اثر انواع تصادفات دچار شکستگیهای ستون فقرات سینهای و کمری شدهاند، نیاز به درمان فوری دارند. تشخیص میزان آسیبدیدگی در همان بررسی اول دشوار است. در صحنه حادثه، ماموران اورژانس ابتدا علائم حیاتی بیمار از جمله هوشیاری، تنفس و ضربان قلب را بررسی میکنند. پس از اینکه علائم حیاتی مصدوم تثبیت شد، ماموران اورژانس خونریزیها و آسیبهای جسمی را ارزیابی میکنند.
ماموران اورژانس قبل از حرکت دادن مصدوم، باید در بهوسیله کلار یا گردنبند و برانکارد مصدوم را بیحرکت نگه دارند تا در اورژانس، معاینات کامل بر روی مصدوم انجام گیرد.
تشخیص شکستگی ستون فقرات
برای تشخیص چگونگی و نوع شکستگی ستون مهرهها کارهای زیر انجام میشود:
معاینه جسمانی
پزشک اورژانس با معاینه جسمانی کامل وضعیت مصدوم را به دقت ارزیابی میکند. این معاینات شامل بررسی سر، قفسهسینه، شکم، لگن، دست و پا و ستون فقرات میشود. پزشک وضعیت عصبی بیمار را نیز ارزیابی میکند. این موارد شامل آزمایش توانایی حرکت، حسها و حس عمقی (حس موقعیت قرارگیری اعضای بدن) میشود. رفلکسهای بیمار نیز آزمایش میشود تا مشخص شود به نخاع یا اعصاب آسیبی وارد شده یا خیر.
پزشک همچنین ممکن است وضعیت عضلات مقعد را معاینه کرده تا وضعیت کنترل روده مصدوم را بررسی کند. اختلال در عملکرد روده و مثانه ممکن است نشاندهنده آسیب جدیتری به نخاع باشد.
آزمایشها
آزمایشهای تصویربرداری:
پس از معاینه جسمی، بررسیهای رادیولوژی مورد نیاز است. بسته به میزان آسیبدیدگی، این تصویربرداریهای پزشکی ممکن است شامل اشعه ایکس، سیتیاسکن یا امآرآی از چندین ناحیه باشد.