بررسی علل اسپاسم و گرفتگی عضلات کمر
اسپاسم یا گرفتگی عضلات کمر یا گرفتگی کمر و پشت بدن عبارت است از انقباض ناگهانی و ناخواسته یا سفت شدن غیرقابل کنترل عضله در واکنش به کشش و فشار، استفاده مفرط، ضعف یا درد عضلانی ناشی از ضربه یا اختلال. به گفته دکتر امیر قنبریان متخصص درمان دیسک کمر اصفهان،گرفتگی عضلات کمر غالباً در نزدیکی نخاع یا در مجاورت ریشههای عصبی منتهی به نخاع یا خارج شونده از آن رخ میدهد و به یکی از این عصبهای حساس فشار میآورد و در نهایت منجر به بروز دردی شدید میشود.
گرفتگی عضلات معمولاً هنگام تحت فشار قرار گرفتن یا وارد شدن انرژی زیاد به آنها بوجود میآید ، اسپاسم عضلات کمر در زمان بلند کردن اشیاء سنگین، ورزش کردن یا شرکت در فعالیتهای ورزشی طاقت فرسا پیش میآیند. به علاوه چنانچه حین انجام هر یک از فعالیتهای اشاره شده، از ابتدا آب بدنتان در حد مطلوب نباشد یا میزان ذخیره کلسیم و پتاسیم بدن پایین باشد، در آن صورت بیش از پیش مستعد ابتلا به گرفتگی عضلات کمر خواهید بود.
بعضی از مواقع گرفتگی و اسپاسم عضلات کمر پیامد دیگر اختلالها یا تحریک خارجی عصب متصل به آن عضله خاص هستند. برای مثال، دیسک برجسته غالباً به عصبهای ستون فقرات فشار میآورد و موجب درد و اسپاسم عضلانی میشود، حال آن که در عارضه تنگ شدن مجرای نخاع، نخاع به دلیل کاهش عرض مجرای نخاع یا دهانههایی که عصبها از آنجا خارج و در سراسر ستون فقرات گسترش مییابند فشرده میشود؛ به دلیل تنگ شدن این فضاهای توخالی (فرایند استنوسیس) فشار در نزدیکی عصبها بالا میرود. در ادامه به علت, علائم و درمان گرفتگی کمر می پردازیم.
بررسی علت
گرفتگی کمر معمولاً هنگام تحت فشار قرار گرفتن یا وارد شدن انرژی زیاد به آنها، مثلاً زمان بلند کردن اشیاء سنگین، ورزش کردن یا شرکت در فعالیتهای ورزشی توانفرسا پیش میآیند. به علاوه چنانچه حین انجام هر یک از فعالیتهای اشاره شده، از ابتدا آب بدنتان به میزان کافی نباشد، ذخیره کلسیم و پتاسیم بدن پایین باشد یا مبتلا به عارضهای باشید که باعث تضعیف عضلات شده باشد، در آن صورت بیش از پیش مستعد ابتلا به اسپاسم عضلانی خواهید بود.
عدم تناسب، شرایط نامساعد جسمی و گرفتگی عضلات کمر و پشت بدن نیز می تواند علت گرفتگی عضلات باشد.
علل گرفتگی کمر :
• از دست دادن آب بدن
• کم بودن مواد معدنی خون نظیر پتاسیم و کلسیم
• سفتی تاندونهای قرار گرفته در امتداد پشت پاها یا همان عضلههای همسترینگ
• پارگی یا کشیدگی عضلانی
• ضعیف بودن عضلههای شکم
گرفتگی و اسپاسم عضلات کمر و پشت بدن گاهی واکنش به درد ناشی از بیماری دیگری است. بعضی از موارد گرفتگی و خشکی کمر پیامد اختلالهایی معین یا وارد شدن فشار به نخاع یا دیگر عصبهای گسترش یافته در نخاع هستند.
اختلالهای مسبب گرفتگی عضله کمر و پشت بدن عبارتاند از:
• آرتروز ستون فقرات
• انحناء ستون فقرات مانند اسکولیوزیس (انحناء بیش از اندازه جانبی ستون فقرات) و لوردوز (گودی کمر شدید)
• فتق دیسک کمر
• تنگی مجرای نخاع
• اسپوندیلولیزیس (نقص مهرهای یک طرفه بدون لغزش) یا اسپوندیلولیستزیس (لغزش مهره)
گرفتگی، خشکی و اسپاسم عضلات کمر و پشت بدن در بعضی از موارد علامت بیماری وخیم یا مرگباری است که باید بیدرنگ در مرکز فوریتهای پزشکی بررسی و درمان شود.
این بیماریهای کشنده و جدی عبارتند از:
• اسپوندیلیت انکیلوزان
• ورم چرکی اپیدورال (عفونت موضعی در امتداد مجرای نخاع)
• سنگ کیسه صفرا
• سنگ کلیه
• پیلونفریت (عفونت کلیه)
• تومور
بررسی علائم
علائم گرفتگی کمر و پشت بدن گاه با علائم دیگری نیز همراه است که بسته به عارضه، اختلال یا بیماری اصلی در بیماران مختلف، متفاوت است. امکان دارد علائم و درد مکرر تأثیرگذار بر کمر دیگر سیستمهای بدن را نیز درگیر کند.
1. علائم اسکلتی ـ عضلانی:
گرفتگی، خشکی و اسپاسم عضلات کمر و پشت بدن گاهی با علائم دیگری نیز توأم است که بر سیستم اسکلتی ـ عضلانی تأثیر میگذارند؛ در زیر به شماری از این علائم اشاره میکنیم:
• درد پشت و کمر درد
• درد مفصل ران یا درد باسن
• انحناء ستون فقرات
• “افتادگی پا” (کشیدن نوک پا روی زمین به دلیل ضعف پا)
• کشیدگی یا ضعف عضلانی
• علایم گردن درد و سفتی گردن
• درد، کرختی یا گزگز کردن یک پا یا باسن
• درد شانه یا بازو
• سفتی ستون فقرات
2.علائم عصبشناختی: گرفتگی عضلات کمر و پشت بدن گاهی با علائم مرتبط با سیستم عصبی نیز همراه است:
• سر درد، به ویژه در پشت سر
• مشکلات عصبی دامن زننده به درد، کرختی یا گزگز کردن بازو، باسن، شانه یا پا
• درد سیاتیک (درد تیر کشنده منتشر در تمام پشت بدن یا یک پا)