بررسی قوز کمر و پشت (کیفوز)
ستون فقرات از جمجمه تا لگن امتداد دارد و از ۲۴ استخوان چهارگوش مجزا به نام مهره تشکیل میشود که هر یک بالای دیگری قرار میگیرد. مهرهها توسط بالشتکهای نرمی، موسوم به دیسک، که مانند ضربهگیر عمل میکنند از یکدیگر جدا میشوند. نوارهای بافتی محکمی به نام رباط یا لیگامان مهرهها را کنار یکدیگر نگه میدارند. این رباطها در کنار عضلههای ستون فقرات، پشت بدن را قوی میسازند. بخش میانی ستون فقرات، موسوم به مهرههای سینهای، هنگام ایجاد قوز کمر، رو به بیرون خمیده میشود. این قوس غیرطبیعی به دلایل متعددی رخ میدهد که در ادامه به تشریح و نحوه درمان قوز کمر میپردازیم.
قوز کمر چیست؟
از علائم قوز پشت خمیدگی ستون فقرات است که موجب میشود قسمت بالای پشت بدن گردتر از حالت طبیعی به نظر رسد در اصطلاح کیفوز،گوژ پشتی یا قوز کمر گویند. اگر خمیدگی ستون فقرات از ۶۰ درجه بیشتر شود، بدن حالتی غیرطبیعی مییابد و این قوس بیش از اندازه به عنوان نشانه قوز کمر قلمداد میشود. علل قوز کمر گاهی اوقات با هیچ علامت دیگری به جز قوز یا انحنای نابههنجار پشت بدن همراه نیست، اما این بیماری در برخی موارد باعث مشکلات و عوارض از جمله سفتی و درد کمر و پشت، التهاب و حساسیت ستون فقرات و خستگی می شود.
درد پشت با توجه به این که بدن مجبور است این نقص ستون فقرات را جبران کند، برای افراد بزرگسال بسیار مشکلساز است. در صورت ابتلا به قوز پشت شدید، علائم به مرور زمان تشدید میشوند و گاهی تنفس و بلعیدن نیز دشوار میگردد. انواع, علت, علائم و درمان قوز کمر در ادامه آورده شده است.
بررسی علت
علت قوز کمر غالباً پیامد حالت اندامی نامناسب در دوران کودکی است. به علاوه این بیماری در اثر شکلگیری غیرطبیعی مهرهها و نقص رشد ستون فقرات نیز ایجاد میشود.
حالت اندامی نامناسب:
حالت اندامی نامناسب در کودکان، به ویژه قوز کردن، به عقب خم شدن هنگام نشستن روی صندلی و برداشتن کیف سنگین، باعث کشیدگی رباطها و عضلههای حمایت کنندهی مهرهها میشود. این کشش مهرههای سینهای را از جایگاه اصلیشان رو به بیرون میکشد و در نتیجه بیماری قوز کمر رخ میدهد.قوز کمر ایجاد شده به دلیل حالت اندامی نامناسب را قوز کمر اندامی یا وضعیتی (کیفوز) میگویند.
شکلگیری غیرطبیعی مهرهها:
شکلگیری و رشد نامناسب مهرهها میتواند علت قوز پشت محسوب شود. مهرهها گاهی در عوض آن که شکلی چهارگوش و جعبه مانند داشته باشند، صورتی سه گوش و مثلث مانند به خود میگیرند و در نتیجه مهرهها از حالت معمول خارج میشوند و قوز کمر شوئرمن رخ میدهد.رباطهای پیرامون مهرهها در مبتلایان به قوز کمر شوئرمن ضخیمتر از اندازه معمول است و این امر به نوبه خود به تشدید بیماری دامن میزند.دلیل به وجود آمدن اختلال در شکلگیری طبیعی ستون فقرات مشخص نیست. برخی بر این باوراند که مختل شدن خونرسانی به مهرهها، تأثیر منفی بر رشد آنها میگذارد. عوامل ژنتیکی نیز ظاهراً بیتأثیر نیستند، چون این بیماری ارثی است.
قوز کمر مادرزادی:
قوز پشت مادرزادی هنگامی رخ میدهد که عاملی شکلگیری و رشد طبیعی ستون فقرات را پیش از تولد مختل سازد؛ در بسیاری از موارد، دو یا چند مهره به یکدیگر میچسبند.غالباً مشخص نیست که چرا برخی از کودکان دچار این نقص میشوند. با این وجود، چون برخی از موارد قوز کمر مادرزادی ارثی است، ظاهراً ژنتیک نقش مهمی در این گونه قوز کمر دارد.
بیماریها
بیماریهای ایجادکننده انواع قوز کمر عبارتاند از:
پوکی استخوان:
استخوانها در اثر این بیماری ضعیف و شکننده میشوند و احتمال شکستن آنها بیشتر میشود.
گودی کمر باعث عدم تعادل در ستون فقرات می شود، بدن این عدم تعادل را با انحنایی رو به بیرون در قسمت بالای ستون فقرات جبران می کند تا فشار کمتری به ناحیه تحتانی کمر وارد شود.
اسپوندیلوز:
دانشواژهای تخصصی برای بیماری فرسایشی تأثیرگذار بر استخوانها، دیسکها و رباطهای ستون فقرات در نتیجه افزایش سن است.
مهره شکافدار (اسپینا بیفیدا) ـ در این بیماری ستون فقرات به خوبی شکل نگرفته است و دچار نقص مادرزادی است.
بیماری پاگت:
رشد سلولهای جدید استخوانی در این بیماری مختل میشود و این امر به ضعیف شدن مهرهها میانجامد.
نوروفیبروماتوز:
اختلالی ژنتیکی که بر سیستم عصبی تأثیر میگذارد.
دیستروفی عضلانی:
بیماری ژنتیکی که ضعیف شدن تدریجی عضلات را به دنبال دارد.
سل:
عفونت باکتریایی که عمدتاً ششها را درگیر میکند.
سرطان:
سرطانی که داخل ستون فقرات ایجاد شود یا از بخش دیگری از بدن به ستون فقرات راه مییابد و در آن منتشر میشود.
قوز کمر گاهی اوقات در نتیجه آسیب و ضربه دیدن ستون فقرات ایجاد میشود.
علایم قوز کمر عبارتاند از:
- برابر نبودن ارتفاع شانهها
- خمش رو به جلوی سر نسبت به دیگر اعضاء بدن
- تفاوت ارتفاع و وضعیت یک کتف با کتف دیگر
- قسمت فوقانی پشت بدن هنگام به جلو خم شدن بلندتر از حالت طبیعی به نظر میرسد.
- سفتی عضلههای همسترینگ (پشت ران)
احتمال دارد علائم قوز کمر مشابه علائم دیگر بیماریهای ستون فقرات باشد یا به دنبال عفونت یا آسیب دیدن بروز یابد. درد کمر، درد منتشر شونده در پاها و تغییر در عادتهای مثانه و روده از علائم نه چندان رایج قوز کمر به شمار میروند. چنانچه در خصوص احتمال ابتلا به بیماری ستون فقرات نگران هستید، حتماً با پزشک معالج خود مشورت کنید.