ریکاوری پس از عمل تعویض مفصل زانو چگونه است؟
در این نوشتار از سایت دکتر امیر قنبریان متخصص درمان دیسک کمر اصفهان به بررسی ریکاوری پس از عمل تعویض مفصل زانو می پردازیم.
انتظارات پس از عمل تعویض مفصل زانو
به طور کلی عمل تعویض مفصل زانو یک عمل موفق بحساب میآید. و این موفقیت با معیارهایی از جمله طول عمر مفید ایمپلنت، میزان رضایت شما از کاهش درد و افزایش توانایی حرکتیتان، سنجیده میشود.
پس از پایان جراحی، تمرکزتان را بر دورهی ریکاوری و توانبخشی معطوف کنید. شما نیاز دارید تا به فعالیتهای روزانهتان بازگردید. جراح به شما خواهد گفت که چه زمانی قادر خواهید بود فعالیتهای معمولتان را دوباره از سر بگیرید. اما معمولا پس از دو تا چهار هفته از دورهی ریکاوری احتمالا قادر به انجام فعالیتهایی مانند بالا و پایین رفتن از پلهها و رانندگی خواهید بود. درصورتیکه شغلتان نیازمند کار فیزیکی نباشد، بعد از حدود یک ماه میتوانید سرکار خود بازگردید.
با پیگیری برنامهی توانبخشیای و انجام گفتههای پزشکتان قادر خواهید بود که نتایج عمل تعویض زانوی خود را بهبود ببخشید.
روند ریکاوری در بیمارستان
به احتمال زیاد پس از جراحی تا چند روز در بیمارستان بستری خواهید بود. روند ریکاوری در این دوره شامل موارد زیر است:
کنترل درد
داشتن اندکی احساس درد پس از جراحی کاملا طبیعی بوده و بخشی از روند بهبود میباشد. پزشکان و پرستاران در این شرایط با روشهایی برای کاهش درد روند ریکاوریتان را سرعت بخشند.
برای تسکین درد بعد از عمل، معمولا مسکن تجویز میکنند. در رابطه با کنترل درد، مسکنهای زیادی وجود دارند؛ مانند: اوپیوئیدها (Opioids)، داروهای ضد التهاب فاقد استروئید (NSAIDs) و بیحسیهای موضعی. پزشک به منظور تاثیر بهتر بر کاهش درد معمولا این داروهای مسکن را به صورت ترکیبی تجویز میکند تا با این کار میزان مصرف اوپیوئید هم کاهش یابد.
باید بدانید که اگرچه اوپیوئیدها به کاهش درد کمک میکنند اما جزء مواد مخدر بوده و میتوانند اعتیاد آور باشند. به طوریکه اعتیاد به اوپیوئیدها و مصرف بیش از حد این داروها در آمریکا تبدیل به مشکلی جدی شده است. بنابراین بسیار اهمیت دارد که مصرف اوپیوئید دقیقا طبق دستور پزشک و تحت نظر وی باشد. به محض اینکه حس کردید دردتان رو به بهبودی است، مصرف اوپیوئید را متوقف نمایید. توجه داشته باشید که اگر تا چند روز پس از جراحی دردتان کاهش پیدا نکرد، حتما به جراحتان اطلاع دهید.
مطالعه بیشتر : علل درد و مشکلات رایج شانه
جلوگیری از تشکیل لختهی خون
اقداماتی که پزشک به منظور جلوگیری از تشکیل لختهی خون و کاهش تورم پاها، ممکن است به شما پیشنهاد کند عبارتند از: مصرف رقیقکنندههای خونی، پوشیدن جورابهای طبی فشاری و استفاده از ابزارهای مخصوصی که پاها را دربر گرفته و به صورت متناوب از باد پر و خالی میشوند.
سعی کنید تا بلافاصله پس از جراحی، پاها و مچها را حرکت دهید. زیرا اینکار سبب میشود تا جریان خون در عضلات پا افزایش یافته، از تورم و تشکیل لختهی خون در پا جلوگیری گردد.
فیزیوتراپی
اکثر بیماران، یک روز بعد از جراحی، تمرینات ورزشی زانوی جدیدشان را شروع میکنند. البته در مواردی هم بیمار دقیقا در روز جراحی شروع به حرکت زانوی جدیدش نموده است. اندکی پس از جراحی، فیزیوتراپ برای کمک به تقویت پا و بازیابی توانایی حرکتی زانو، چند حرکت ورزشی به شما آموزش خواهد داد. اینگونه به تدریج قادر خواهید بود تا راه بروید و به انجام فعالیتهای روزانهتان بپردازید.
از طرفی جراحتان برای کمک به بازیابی توانایی حرکتی زانو و پا، از دستگاه مخصوصی استفاده میکند که زانویتان را در حالی که در تخت دراز کشیدهاید به حالتهای مختلف حرکت میدهد. این دستگاه CPM (Continuous Passive Motion) نام دارد. برخی از جراحان بر این باورند که دستگاه CPM، با قرار دادن پا در سطحی بالاتر به کاهش تورم زانو کمک نموده و از طرفی هم با ایجاد تحرک در عضلات سبب بهبود جریان خون در پا میگردد.
جلوگیری از پنومونی
در اوایل دورهی ریکاوری، تنگی نفس و یا تنفس سطحی امری طبیعی است. دلیل این امر میتواند آثار بیهوشی عمل، مصرف دارو و یا عدم تحرک باشد. اما تنفسهای سطحی میتواند سبب شود تا بخشهایی از ریه به هم بچسبد (به این حالت اصطلاحا “آتلکتازی – Atelectasis” گفته میشود) و به این ترتیب فرد میتواند مستعد ابتلا به پنومونی (ذاتالریه) گردد. بنابراین برای جلوگیری از این شرایط باید سعی کنید تا به صورت متناوب نفس عمیق بکشید. البته پرستار هم به کمک دستگاهی به نام اسپیرومتر، برای کشیدن نفسهای عمیق به شما کمک میکند.
روند ریکاوری در خانه
برای اینکه نتیجهی مطلوبی از عمل تعویض مفصل زانویتان بگیرید. سعی کنید تا در چند هفتهی اول دورهی ریکاوری در خانه دقیقا طبق گفتههای جراح عمل کنید. روند ریکاوری در خانه میتواند شامل موارد زیر باشد:
مراقبت از زخم
زخم جراحی را به کمک بخیه و یا منگنه (از روی پوست یا زیر پوست) میبندند. بخیههای روی پوست را چند هفته پس از جراحی باز میکنند اما بخیههای زیر پوست نیازی به خارج سازی ندارند. تا زمانی که زخم کاملا بسته و خشک نشده است آنرا با آب تماس ندهید بهتر است تا برای جلوگیری از ایجاد حساسیت در زخم هنگام لباس پوشیدن یا استفاده از جورابهای طبی فشاری، زخمتان را بانداژ کنید.
تنظیم رژیم غذایی مناسب
کاهش اشتها تا چند هفته بعد از جراحی امری طبیعی است. داشتن یک رژیم غذایی متعادل به همراه مکمل آهن در بهبود زخم و بازیابی قدرت عضلانی موثر است.
داشتن تحرک و فعالیت
ورزش کردن، به خصوص در هفتههای اول پس از جراحی، بخش مهمی از روند ریکاوری در خانه میباشد. شما باید بعد از گذشت حدود ۳ تا ۶ هفته از عمل قادر باشید تا بیشتر فعالیتهای روزانهتان را از سر بگیرید. توجه داشته باشید که تا چند هفته پس از جراحی، داشتن اندکی احساس درد هنگام فعالیت کردن یا استراحت در شب امری طبیعی است.
برنامهی فعالیت شما در خانه میتواند شامل موارد زیر باشد:
برنامهای تدریجی برای راه رفتن، ابتدا در محیط خانه و سپس در خارج خانه، به منظور بالا بردن توانایی حرکتیتان
ادامه دادن فعالیتهای معمول و روزانهی خانه؛ مانند: نشستن، برخاستن یا بالا و پایین رفتن از پلهها
انجام حرکات ورزشی بخصوص، چند بار در روز، به منظور بازیابی توانایی حرکتی و قدرت مفصل جدید. به احتمال زیاد، خودتان قادر به انجام این تمرینات خواهید بود اما در هفتههای اول پس از جراحی، بهتر است تا تحت نظر یک فیزیوتراپ در خانهتان یا در یک مرکز فیزیوتراپی انجام دهید.
زمانی میتوانید دوباره شروع به رانندگی کنید که قادر باشید زانویتان را برای سوار شدن و نشستن در ماشین به راحتی خم کنید. و همچنین عضلات پایتان بتوانند در زمان مناسبی برای فشردن پدال ترمز یا گاز عکسالعمل نشان دهند. به طور میانگین اکثر بیماران ۴ تا ۶ هفته پس از جراحی قادر خواهند بود تا دوباره رانندگی کنند.
دکتر امیر قنبریان را در اینستاگرام دنبال کنید
پس از تعویض مفصل هیپ با چه تغییراتی مواجه میشویم؟
یکی از اهداف اصلی جراحی تعویض مفصل زانو، بهبود گسترهی حرکتی مفصل میباشد. اما بازیابی کامل گسترهی حرکتی برای زانو تقریبا ممکن نیست. میزان بهبود گسترهی حرکتی زانو را میتوان پیش از جراحی پیشبینی نمود. اکثر بیماران پس از انجام این جراحی قادر خواهند بود تا زانویشان را تقریبا کامل صاف کنند و آنرا تاحدی که بتوان به راحتی از پلهها بالا و پایین رفت یا سوار ماشین شد خم نمایند. در این میان زانو زدن ممکن است اندکی دشوار باشد اما انجام آن ضرری نخواهد داشت. ممکن است در اطراف برش جراحی، حسی نداشته باشید.
همچنین احساس سفتی در مفصل، به خصوص زمانی که بیش از حد خم میشوید، محتمل است. ممکن است هنگام راه رفتن یا خم شدن صدایی از مفصل خود بشنوید که مربوط به کشیده شدن قطعات فلزی و پلاستیکی ایمپلنت برهم میباشد که کاملا طبیعی است. البته این مشکلات با گذر زمان کاهش پیدا خواهند کرد. اغلب بیماران در این زمینه اتفاق نظر دارند که این مشکلات در مقایسه با درد و محدودیت عملکردیای که پیش از تعویض مفصل داشتند. به هیچ وجه قابل مقایسه نیست.
مفصل جدیدتان ممکن است دستگاههای امنیتی شناسایی فلز، در فرودگاهها یا برخی ساختمانهای دیگر را به صدا درآورد. در این صورت به مأمور امنیتی راجع به عمل تعویض مفصلتان توضیح دهید. در صورت امکان از جراح ارتوپدتان بخواهید تا کارتی مبنی بر تأیید اینکه شما عمل تعویض مفصل انجام دادهاید در اختیار شما قرار دهد.