روش جراحی تعویض مفصل لگن چگونه است
در این مقاله به چگونگی انجام عمل تعویض مفصل لگن و همچنین فواید و عوارض آن میپردازیم. جراحی تعویض مفصل لگن در سالمندان و جوانان انجام میشود و علت اصلی انجام آن کاهش درد است. فیزیوتراپی و سایر مراقبتهای بعد از آن بسیار ضروری است.
مفصل مصنوعی لگن از چه بخشهایی تشکیل شده است؟
قبل از این که درباره انجام عمل تعویض مفصل لگن (Hip joint replacement) صحبت کنیم، ابتدا به معرفی اجزاء یا بخشهای مصنوعی مفصل لگن میپردازیم.
این مفصل شامل یک حفره است، که معمولا از یک فلز سخت و محکم تشکیل شده است.
داخل این حفره یک اتصال دهنده قرار میگیرد که از جنس پلاستیک است، اما تازگی پزشکان از سرامیک و فلز نیز به همین منظور استفاده میکنند که این بخش باعث تسهیل در حرکت لگن میشود.
قسمت بعدی یک گوی سرامیکی یا فلزی است که جایگزین بخش گردی که در قسمت بالای استخوان لگن قرار دارد، میشود.
از دیگر قطعات میتوان به ساقه یا میله اشاره کرد که اغلب از جنس فلز هستند و به استخوان لگن چسبانده میشود تا مفصل لگن را ثابت نگه دارد.
جراحی تعویض مفصل لگن
در جراحی تعویض مفصل لگن، همه و یا قسمتی از مفصل لگن که آسیب دیده را خارج میکنند و مفصلهای مصنوعی که همان پروتزها هستند، جایگزین مفصل تخریب شده، خواهند شد. به این قسمت های مصنوعی ایمپلنت نیز گفته میشود، زیرا در بدن بیمار جای داده میشوند.
روشهای عمل تعویض مفصل لگن و تفاوت آنها
عمل تعویض مفصل لگن را به دو روش میتوان انجام داد، که عبارتند از:
- روش باز که روش سنتی است
- روش غیر تهاجمی
تنها تفاوت میان روش باز یا سنتی و شیوه غیر تهاجمی، سایز برش جراحی است.
روشهای بیهوشی
جراحی با دو روش بیهوشی انجام میشود، که شامل موارد زیر است:
بیهوشی کامل
بیهوشی از ناحیه ستون فقرات
جراحی تعویض مفصل لگن چگونه انجام میشود؟
جراحی تعویض مفصل لگن به این صورت است که بعد از انجام بیهوشی، پزشک برشی را جهت باز شدن مفصل لگن از قسمت پشت ایجاد میکند. سپس قسمت بالایی لگن را جدا کرده و از بدن خارج میکند.
همچنین حفره لگن را پاکسازی کرده و غضروفهای باقیمانده یا استخوانهای آسیب دیده که مبتلا به آرتروز هستند را نیز خارج میکنند. حفره جدید (مصنوعی) را وارد بدن کرده و ساقه فلزی را به استخوان بدن وصل میکند.
برای این مفصل جدید یک گوی با سایز مناسب انتخاب کرده و قرار میدهند. کلیه بخشها را محکم کرده و به وسیله چسب میچسباند. زرد پی و ماهیچههای اطراف مفصل لگن را نیز ترمیم میکنند.
عمل تعویض مفصل لگن چند ساعت طول میکشد؟
عمل تعویض مفصل لگن حدود ۱ الی ۳ ساعت به طول میانجامد.
علت تعویض مفصل لگن و انجام عمل جراحی عبارتند از:
- وجود احساس درد در ناحیه لگن در شب
- عدم تسکین درد از طریق روشهای مختلف درمانی و دارویی
- احساس دردی که باعث ایجاد اختلال در فعالیت روزانه میشود مثل حمام کردن، غذا پختن، پیاده روی و غیره،
- به هنگام راه رفتن فرد نیاز به واکر و یا عصا داشته باشد
- شکستگی و یا ترک خوردن استخوان لگن در تصادف و یا پرت شدن از ارتفاع ، همچنین افراد مسن بیشتر در معرض ترک خوردن، پوکی و شکستگی استخوان لگن قرار میگیرند
- وجود غده یا تومور در مفصل لگن
برای درمان این بیماریها و مشکلات که در بالا ذکر شد، فرد ملزم به انجام جراحی تعویض مفصل لگن خواهد شد، زیرا ایجاد اختلال در زندگی روزمره و تحمل درد دائمی بسیار برای بیمار سخت و عذاب آور است. در نتیجه میتوان علت اصلی عمل تعویض مفصل لگن را کاهش درد ناشی از آرتروز که مانع انجام فعالیتهای روزمره میشود، دانست.
سن تعویض مفصل لگن
بیشتر افرادی که این جراحی را انجام میدهند، همانند جراحی تعویض مفصل زانو، بالای ۶۰ سال سن دارند. اما تعداد افراد جوان که به این عمل احتیاج دارند نیز کم نمیباشد.
افراد جوان به علت انجام فعالیتهای بیشتر، پروتزهای به کار رفته در مفاصل لگن آنها بیشتر تحت فشار قرار میگیرد و باعث فرسودگی زودتر آن میشود. اگر این اتفاق بیافتد فرد نیازمند تعویض مجدد مفصل لگن است.
فواید این جراحی
نتایجی که از این عمل حاصل میشود عبارتند از:
• کاهش درد
• بهبود عملکرد لگن
• بهبود حرکت
• بهبود کیفیت زندگی
عوارض عمل تعویض مفصل لگن
برخی از افراد بعد از انجام عمل ممکن است عوارضی مانند موارد زیر را تجربه کنند:
- عفونت در اطراف پروتز
- ایجاد لخته خون در اطراف پا یا لگن
- نابرابری در طول پاها
- دررفتگی
- شل شدن و ساییدگی ایمپلنت
- آسیبهای عصبی
- آسیبهای عروق خونی
- خونریزی
- سفتی
- عفونت در اطراف پروتز
عفونت که اغلب سطحی است و در اطراف پروتز به وجود میآید. این عفونتها اگر خفیف باشند با آنتی بیوتیک درمان میشوند اما اگر عمقی باشند، امکان این که مجدد جراحی صورت گیرد و پروتز تعویض شود، هست.
ایجاد لخته خون در رگهای پا یا لگن
این لخته های خون بعد از انجام عمل بسیار شایع است، اما در صورت جدا شدن و راه یافتن به ریهها، سلامت فرد را تهدید میکند.
نابرابری در طول پاها
گاهی ممکن است بعد از انجام عمل احساس کنیم یک پا بلندتر و دیگری کوتاهتر است. بیماران با استفاده از کفیهای بلند کننده قد، احساس راحتی بیشتری میکنند. همچنین جراح ارتوپد تمام تلاش خود را خواهد کرد تا این نابرابری ایجاد نشود.
دررفتگی
هنگامی رخ میدهد که سر گوی مانند مفصل از حفره آن بیرون بیاید. خطر دررفتگی در چند ماه بعد از جراحی و هنگامی که بافتها در حال بهبودی است، بیشتر است.
این اتفاق شایع نیست، میتوان با جا اندازی بسته، بدون نیاز به جراحی دیگر، آن را به محل خود بازگرداند.
شل شدن و ساییدگی ایمپلنت
ممکن است در طول سالها پروتز مفصل لگن ساییده یا شل شود که ناشی از فعالیتهای روزانه یا از نازک شدن بیولوژیکی استخوان که به آن استئولیز میگویند.
سایر عوارض جراحی
- آسیبهای عصبی
- آسیبهای عروق خونی
- خونریزی و سفتی
بعد از جراحی در تعداد کمی از بیماران مقداری درد همچنان وجود دارد.
فیزیوتراپی تعویض مفصل لگن
فیزیوتراپی و حرکات ورزشی لازم بعد از عمل تعویض مفص لگن شامل موارد زیر است:
- پمپ مچ پا
- چرخش مچ پا
- خم کردن زانو در حالی که پا به تخت تکیه دارد
- انقباض باسن
- تمرین آبدانان
- سفت کردن عضلات چهار سر ران
- بالا آوردن مستقیم پا
- تمرین ایستادن
- بالا آوردن زانو در حالت ایستاده
- ابداکشن لگن در حالت ایستاده
- کشش لگن در حالت ایستاده
در مدت بهبودی بعد از جراحی، فیزیوتراپی لگن بسیار ضروری است و به کمک یک فیزیوتراپ بیماران میتوانند روی دامنه حرکتی مفصل ران کار کنند.
دکتر امیر قنبریان | درمان دیسک کمر اصفهان
صفحه اینستاگرام دکتر امیر قنبریان متخصص کایروپرکتیک