بارداری و دردهای اسکلتی | کمر درد |
۱٫ کمردرد
کمردرد یکی از شایعترین مشکلات اسکلتی-عضلانی دوران بارداری است؛ طوری که حدود ۵۰ تا ۷۰ درصد از خانمهای باردار آن را تجربه میکنند. از آنجایی که کمردرد طی این دوران از دیدگاه عمومی به نوبهای «طبیعی» محسوب میشود، تنها درصد کمی از خانمهای باردار برای رفع آن تحت درمان قرار میگیرند. در حالی که درمان درد کمر میتواند کیفیت زندگی مادر را به میزان قابل توجهی افزایش دهد.
– محل و علائم
کمردرد دوران بارداری معمولا در مرکز ستون فقرات کمری احساس میشود. این درد در موارد شدید حتی میتواند به پاها انتشار پیدا کند. کمردرد بارداری با قرار گرفتن در وضعیتهای طولانی مثل ایستادنها و راه رفتنهای طولانیمدت، تشدید میشود. همچنین با بالا رفتن ماههای بارداری و بزرگتر شدن رحم، افزایش مییابد.
– علت بروز
طی دوران بارداری، وزن بدن به طور متوسط ۲۵ درصد افزایش پیدا میکند. با افزایش وزن و بزرگ شدن سایز شکم، ستون فقرات برای حفظ تعادل خود تغییر وضعیت میدهد. هرچه سن بارداری بالاتر میرود، عضلات شکم و لیگامانهای ناحیه لگن در کشش بیشتری قرار میگیرند و عضلات پایین کمر فشار بیشتری را متحمل میشوند. درنتیجه گودی کمر افزایش یافته و مرکز ثقل بدن تغییر پیدا میکند. تمامی این عوامل در کنار افزایش سطح هورمونهای شل کننده مفاصل، میتوانند منجر به بروز درد در ناحیه کمر شوند.
– عوامل مستعدکننده
سابقه کمر درد قبلی یا بروز کمر درد در بارداری قبلی، سابقه گودی کمر، انجام فعالیتهای فیزیکی سنگین، حمل اجسام سنگین، قرار گرفتن در وضعیتهای غلط یا مستمر، کمتحرکی، عدم برخورداری از آمادگی جسمانی، ضعف عضلانی، افزایش وزن بیش از حد، حاملگی چند قلویی.
– راه درمان و پیشگیری
کمردرد ساده ناشی از بارداری معمولا طی ۴ تا ۸ هفته پس از زایمان بهبود مییابد. با این حال در بعضی موارد به دلیل بیثباتی لگن، شل شدن لیگامانها و عدم تعادل عضلانی در ناحیه شکم و پشت، بعد از زایمان نیز پایدار باقی میماند. برای کمک به رفع و یا پیشگیری از بروز کمردرد بارداری راهکارهای متعددی وجود دارد که از مهمترین آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
– استفاده از کمربند و شکمبند حمایتی دوران بارداری
– اصلاح وضعیت بدن در زمان ایستادن، راه رفتن و نشستن
– اصلاح وضعیت بدن در زمان خواب و استفاده از بالش مخصوص زیر شکم و بین زانوها در وضعیت خوابیده به پهلو
– انجام ورزشهای هوازی سبک و منظم مثل شنا و پیادهروی
– انجام ورزشهای چرخشی لگن قدامی برای کاهش فشار از روی ستون فقرات کمری
– تقویت عضلات شکم، کمر و کف لگن
– اجتناب از خم شدن هنگام انجام کارها و رعایت وضعیت صحیح هنگام بلند کردن اجسام از زمین
– خوداری از پوشیدن کفشهای نامناسب و پاشنه بلند
– استفاده از مدالیتههای مجاز فیزیوتراپی در دوران بارداری
– استفاده از ماساژ و درمانهای دستی توسط پزشک متخصص
– استراحت (البته باید توجه داشت که استراحت مفرط و بیتحرک بودن در طولانیمدت نه تنها به بهبود کمردرد کمک نمیکند بلکه باعث تشدید درد و ضعف عضلات در دراز مدت میشود)
– استفاده از حمام کنتراست. در حمام کنتراست باید گرما و سرما را با نسبت ۳ به ۱ بکار برد، یعنی به ازای هر ۳ دقیقه گرمای موضعی برای ۱ دقیقه ناحیه مورد نظر را سرد کرد. برای اثربخشی بیشتر این روش میتوانید یک پارچه یا حوله مرطوب را بین کمپرس (سرد یا گرم) و پوست خود قرار دهید.
نکته: اگر کمردرد در دوران بارداری با بیرونزدگی خفیف دیسک بینمهرهای همراه باشد، همچنان از راهکارهای درمانی بالا استفاده میشود. اما اگر بیرونزدگی دیسک بین مهرهای با عارضهای مثل بیاختیاری ادرار یا مدفوع همراه باشد، نیاز به درمانهای جدیتر مثل جراحی مطرح میشود.
نکته: خانمهایی که دچار بیرونزدگی شدید دیسک بینمهرهای شدهاند، بهتر است برای جلوگیری از اعمال فشار بیشتر بر ستون فقرات طی زایمان از روش سزارین استفاده کنند. با این حال دیسکوپاتی یا اختلالات دیسکهای بینمهرهای در بیشتر موارد دلیل بر اجتناب از زایمان طبیعی نمیشوند.
دکتر امیر قنبریان
دکترای پزشکی و متخصص کایروپرکتیک از آمریکا
دارای بوردهای ایالتی و ملی آمریکا NBCE
عضو انجمن علمی کایروپرکتیک کالیفرنیا CCA
جهت کسب اطلاعات بیشتر به بخش تماس سایت مراجعه نمایید.